Morse als immaterieel erfgoed, heeft zijn oorsprong in de telegraaf diensten om daarna gebruikt te worden binnen de draadloze communicatie, zowel professioneel als in de hobby.
Ondanks de verdere digitalisering, wordt morse nog steeds gebruikt binnen de radioamateur gemeenschap en specifieke diensten (special forces, bakens, etc) en wel om verschillende redenen:
1. De morse code is internationaal dezelfde, overal wordt hetzelfde alfabet gebruikt
2. De radioamateur communicatie is sterk vereenvoudigd en gecomprimeerd, waardoor door middel van afkortingen (Q codes),
ongeacht de moedertaal, met iedereen ter wereld een communicatie kan gevoerd worden.
Deze communicatie is dus taal-neutraal.
3. De draadloze overdracht van morse is de meest elementaire vorm van communicatie, die door zijn beperkte bandbreedte en
eenvoud, het verste reikt. Kleine vermogens (QRP) en eenvoudige installaties maken reeds verre communicaties mogelijk.
Het aanleren van de morsecode, is een “tijdsintensief” gebeuren van enkele maanden met dagelijks een aantal uren oefening.
De methode die meestal gebruikt wordt, is de “Koch” methode waarbij men op volle snelheid begint met een aantal eenvoudige karakters en nadien verschillende karakters toe voegt, totdat het volledig alfabet gekend is.
Door de opkomst van de smartphone met bijbehorende apps, is het niet meer nodig om de “training” geïsoleerd uit te voeren.
Zo wordt door innovatie de nieuwste technologische ontwikkeling op communicatievlak, de smartphone, gebruikt om de oudste vorm van draadloze communicatie aan te leren.
Ook de apparaten hebben een hele evolutie doorgemaakt. De eerste radio toestellen waren “vonkenzenders” gebruikt als noodzender aan boord van schepen. Deze eenvoudige toestellen waren niet selectief, hadden geen ontvanger en bedoeld om over alle golflengtes heen een noodsignaal uit te zenden.
Om een volwaardige zend-ontvanger te bouwen, was heel wat kennis en kunde nodig. In WO1 had men een wagen nodig voor het transport van een zend-ontvanger. De radioamateurs, de naam was toen nog onbestaand, waren de pioniers op radio-communicatie en steevast elektronica specialisten (ook dit woord bestond nog niet). Alles moest zelf gebouwd worden, dikwijls door gebruik te maken van componenten die er niet voor bedoeld waren. Inventiviteit was alom.
Door de jaren heen, werd alles “verkleind, waardoor zoals bij QRP Labs er een scala aan miniatuur transceivers voor zelfbouw op de markt is, met eigenschappen waarvan het einde nog niet in zicht is.
Het gebruik van microprocessoren, een digitaal onderdeel, werd essentieel en ging zelfs de bestaande analoge circuits vervangen. De huidige “radio-ontwikkelaar”, werkt nog zelfden met analoge circuits, maar gebruiken “programmacode” in hun “software defined radio” met ongekende en onmogelijk geachtecommunicatievormen tot gevolg.
Hierdoor is zelfs communicatie “onder het ruisniveau” mogelijk, zoals bij de digitale mode van WSJT, Week signal transmission waar men de maan gebruikt als “reflector” om Earth-moon-earth communicatie te kunnen doen. Voor de manuele uitzendingen werd “de pomp” stilaan vervangen door “de paddles” als een semi-autoamtische seinsleutel, een staaltje van mechanisch vakmanschap.
Maar zonder antenne, had een radio maar een beperkte reikwijdte en dus weinig nut. Snel werd duidelijk dat de antenne de “herkenningsfactor” was van een radiostation, zeker tijdens de wereldoorlogen, waardoor het “clandestien” uitzenden en zich snel kunnen verplaatsen, essentieel werden om niet “gepakt” te worden.
De eerste zendantenne’s voor lange afstand, nu nog gekend als de “wereldomroep” waren immens groot. Ook het gebruik van meerdere frequenties maakten de bouw van antennes niet eenvoudiger. De eerste “multiband” antenne techniek, gebaseerd op een open voedingslijn of “kippenladder” met bijhorende antennetuner, kent nog steeds zijn toepassing, maar was niet bepaald klein en onzichtbaar.
Deze noodzaak heeft een aantal innovatieve ontwikkelingen teweeg gebracht, zoals de loopantenne en de EH antenne voor beperkte frequentiebanden of de multi-band antennes zoals de EzMilitary of de StepIR multiband beam.
Zonder de nodige energievoorziening, was het uitzenden van berichten niet mogelijk.
In veel situaties zoals bij de wereldomroep en scheepvaart was de energiebehoefte zeer hoog en kon er enkel met zware generatoren of net-gekoppelde systemen gewerkt worden.
Echter de vereisten aan een voeding voor een morse zend-installatie zijn hoog, daar het vermogen van de zender op het ritme van het signaal tussen 0% en 100% geschakeld wordt.
Deze specifieke vereisten, dwongen veel zend-installaties om te investeren in dure voedingen, zelfs voor beperkt vermogen of het gebruik van batterijen, zoals in de ground-to-air installaties van de luchtvaart.
Door de logge loodzuur batterijen werd het weerom een hele klus om “transporteerbare” zendinstallaties te maken, meestal was de batterij vele malen groter dan de transceiver.
Ook hier heeft de technologie en het vakmanschap een evolutie genomen en heeft men de zonne energie ontdekt als mogelijke bron.
Ondanks dat morse de oudste “radiocommunicatie” vorm is met zijn meer dan 100 lentes, is het einde ervan naar technologische ontwikkelingen niet in zicht.
Door zijn eenvoud en universeel karakter zal morse nog lang een onderdeel blijven van de radiocommunicatie van alle radioamateurs wereldwijd en wordt het nog veelvuldig gebruikt in situaties waar weinig energie en verdere verbindingen dienen gemaakt te worden, zoals noodbakens, satellieten, trackers, boeien en bakens, ruimtevaartuigen ….
